Herkoms:
Antiochus IV (gebore ca. 215 v.C.) was ’n seun van Antiochus III die Grote, koning van die Seleukidiese Ryk. Ná die dood van sy pa en die nederlaag van die Seleukiede teen Rome, is hy vir ’n tyd as ’n “gyselaar” na Rome gestuur – deel van die vredesooreenkoms. Hierdie tydperk het hom blootgestel aan Romeinse politiek en kultuur.
Opgang tot mag:
Toe sy broer Seleucus IV Philopator in 175 v.C. vermoor is, het Antiochus – met steun van invloedryke persone – die Seleukidiese troon oorgeneem. Hy het homself Epifanes (“die verskyning [van ’n god]”) genoem, asof hy ’n goddelike openbaring op aarde was. Sy vyande het hom egter spottenderwys Epimanes genoem, wat “die gekke” of “die malle” beteken, weens sy vreemde optrede en buitensporige maniere.
Regering:
Antiochus IV was ’n kragtige en soms onvoorspelbare heerser. Hy wou die Seleukidiese Ryk versterk en het hom sterk beywer vir die verspreiding van Griekse kultuur en godsdiens (Hellenisme). Hierdie strewe het hom in konflik gebring met die Jode, veral omdat hy die Joodse godsdiens wou onderdruk en die tempel in Jerusalem ontwy het.
● Hy het die altaar in die tempel aan Zeus gewy en selfs varkvleis daar laat offer – ’n groot gruwel vir die Jode.
● Dit het tot die Makkabeër-opstand (167 v.C.) gelei, ’n belangrike vryheidstryd van die Jode.
Dood:
Antiochus IV is in 164 v.C. oorlede, waarskynlik tydens ’n veldtog in Persië. Antieke bronne gee verskillende redes vir sy dood – sommige sê dit was ’n siekte, ander dat hy deur God gestraf is vir sy heiligskennis. Volgens 2 Makkabeërs is sy einde smartlik en skandelik: hy sou ’n pynlike siekte opgedoen het, en so gesterf het sonder die glorie wat hy vir homself wou hê.
Betekenis:
Antiochus IV Epifanes het ’n belangrike rol gespeel in die Joodse geskiedenis. Sy onderdrukking het die Joodse volk laat opstaan in ’n geloofsstryd wat hul identiteit en godsdiens bewaar het. In die Bybel word hy dikwels gesien as ’n voorafbeelding van die eindtydse teëstander van God se volk.